Cała trasa kultowego czerwonego pociągu wiedzie z włoskiego Tirano przez szwajcarskie Alpy do Chur, a jej najbardziej spektakularny fragment wpisany jest na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W ciągu nieco ponad 4 godzin pokonasz 144 kilometry, 55 tuneli i 196 mostów, podziwiając zapierające dech w piersiach lodowce oraz wijące się spiralne wiadukty. Chcesz wiedzieć, na co dokładnie zwrócić uwagę za panoramiczną szybą i jak mądrze zaplanować tę alpejską przygodę?
Jak przebiega malownicza trasa czerwonego pociągu?
Koleje Retyckie oferują dwie główne opcje podróży, które różnią się długością i charakterem. Krótszy, lecz równie widowiskowy odcinek łączy ekskluzywny kurort St. Moritz z włoskim Tirano i liczy 61 kilometrów. Jeśli marzysz o pełnym doświadczeniu, wybierz przejazd na trasie z Chur do Tirano, który trwa 4 godziny i 13 minut i prowadzi przez serce Alp.
Największą atrakcją na odcinku ze St. Moritz jest wspinaczka na majestatyczny masyw Bernina. Skład z łatwością pokonuje wzniesienia o nachyleniu sięgającym 70 promili, osiągając na stacji Ospizio Bernina wysokość 2253 m n.p.m. To tam, w otoczeniu błyszczących szczytów, znajduje się najwyżej położony punkt szwajcarskiej kolei, skąd rozpościera się widok na Lago Bianco.
Jakie przystanki warto zapamiętać na trasie?
Podczas podróży pociąg zatrzymuje się w kilku charakterystycznych punktach, z których każdy oferuje unikalną perspektywę na alpejski krajobraz. Stacja w Alp Grüm, zawieszona na wysokości 2091 m n.p.m., jest obowiązkowym przystankiem dla fotografów. To właśnie tutaj podczas postoju możesz wyjść na peron i zobaczyć rozległą panoramę doliny Poschiavo oraz lodowiec Palü.
Zjeżdżając w kierunku Włoch, trasa wiedzie przez urokliwe miasteczko Poschiavo i wzdłuż brzegu jeziora Lago di Poschiavo. Na tym odcinku pociąg pokonuje jeden z najbardziej fotografowanych obiektów inżynieryjnych w Alpach.
Co zobaczysz za oknem podczas alpejskiej przeprawy?
Widoki za panoramiczną szybą zmieniają się jak w kalejdoskopie, przechodząc od surowego piękna lodowców po śródziemnomorską roślinność. Niemal natychmiast po opuszczeniu Pontresiny, położonej na wysokości 1774 m n.p.m., twoim oczom ukaże się gigantyczny lodowiec Morteratsch oraz górujący nad okolicą Piz Bernina. Ten ostatni, mierzący 4049 m n.p.m., jest najwyższym szczytem całych Alp Wschodnich.
Trasa Bernina Express na odcinku od Thusis do Tirano została w 2008 roku oficjalnie wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako arcydzieło inżynierii kolejowej harmonijnie wtopione w górski pejzaż.
Sama podróż to nieustanna lekcja inżynierii. Zaraz za stacją Bergün pociąg wjeżdża w system tuneli spiralnych, dzięki którym bez użycia zębatki pokonuje różnicę wysokości wynoszącą 400 metrów na dystansie zaledwie 5 kilometrów. Nieco dalej, w ciemności tunelu Albula, mającego długość prawie 6 kilometrów i wydrążonego na wysokości 1820 m n.p.m., odczujesz monumentalny rozmach tej XIX-wiecznej konstrukcji.
Wiadukt Landwasser i Brusio – architektoniczne cuda na trasie
Bez wątpienia wisienką na torcie jest wiadukt Landwasser, najbardziej rozpoznawalny symbol linii kolejowej Albula. Ten imponujący, kamienny most o długości 136 metrów i wysokości 65 metrów, wkomponowany jest w skalną ścianę tak, że pociąg natychmiast po jego pokonaniu wjeżdża wprost do tunelu w górskim zboczu. To idealny moment, aby przygotować aparat.
Drugim architektonicznym majstersztykiem jest spiralny wiadukt Brusio, położony już po włoskiej stronie, tuż przed dotarciem do Tirano. Aby bezpiecznie pokonać stromiznę, pociąg zawraca tutaj o 360 stopni, tworząc zapętloną pętlę. Na krótkim odcinku skład redukuje w ten sposób 20-metrową różnicę wzniesień, co stanowi spektakularne zwieńczenie podróży.
Obserwując konstrukcję, trudno uwierzyć, że ten solidny kamienny wiadukt został oddany do użytku już w 1908 roku. Jego pierwszy poważny remont przeprowadzono dopiero w 2011 roku, co świadczy o kunszcie ówczesnych budowniczych.
Jak zmienia się krajobraz podczas zjazdu do Włoch?
Gdy tylko pociąg minie stację Alp Grüm i zacznie zjeżdżać w kierunku południowym, alpejski krajobraz momentalnie łagodnieje. Z surowych, skalistych grani i rozległych pól lodowych, trasa płynnie przechodzi w zielone łąki i gęste lasy doliny Valposchiavo. W oddali widać już inną, włoską architekturę i pierwsze winnice.
Wrażenie zmiany świata potęguje wjazd pociągu bezpośrednio na ulice Tirano. Szyny ułożone są tuż obok kamienic, a ruch uliczny jest wstrzymywany na czas przejazdu składu. To niecodzienny widok, gdy potężny, czerwony skład sunie przez wąskie uliczki miasta położonego na wysokości zaledwie 429 m n.p.m.
Jak zaplanować podróż i ile kosztują bilety?
Samodzielne zorganizowanie przejazdu jest prostsze niż się wydaje, a kluczem do sukcesu jest rezerwacja miejscówki z odpowiednim wyprzedzeniem. Bilet na przejazd i miejscówka to dwie odrębne kwestie – ta druga jest obowiązkowa i przypisana do konkretnego połączenia. W szczycie sezonu, zwłaszcza latem, miejsca przy oknach znikają nawet z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem, dlatego nie warto zwlekać z zakupem.
Ceny biletów w jedną stronę w wagonie 2. klasy zaczynają się od 66 CHF na trasie Chur – Tirano i 33 CHF na krótszym odcinku St. Moritz – Tirano. Za podwyższony komfort w 1. klasie, gdzie fotele są szersze i ustawione w układzie 2+1, zapłacisz odpowiednio 113 CHF oraz 57 CHF. Do tego zawsze należy doliczyć opłatę za miejscówkę, która w sezonie letnim wynosi 36 CHF, a zimą 32 CHF.
Rodziny z dziećmi mogą liczyć na spore oszczędności, ponieważ najmłodsi pasażerowie do 6. roku życia, nie zajmujący własnego fotela, podróżują bezpłatnie. Dla starszych dzieci, w wieku od 6 do 16 lat, obowiązuje 50% zniżki od opłaty podstawowej, choć za rezerwację konkretnego miejsca należy uiścić pełną kwotę.
| Odcinek | Cena 2. klasy | Cena 1. klasy |
| St. Moritz – Tirano | 33 CHF | 57 CHF |
| Chur – Tirano | 66 CHF | 113 CHF |
| Miejscówka (lato) | 36 CHF | 36 CHF |
| Miejscówka (zima) | 32 CHF | 32 CHF |
Jaką strategię wybrać, by podróżować taniej?
Sprytnym sposobem na obniżenie kosztów, szczególnie jeśli planujesz w tym samym dniu więcej przejazdów, jest zakup karty Saver Day Pass. Zakupiona z wyprzedzeniem na stronie szwajcarskich kolei SBB w cenie zaczynającej się od 52 CHF, uprawnia do całodniowych, nielimitowanych przejazdów pociągami regionalnymi. W przypadku pociągu panoramicznego posiadacz karty dopłaca wyłącznie za miejscówkę, co przy dłuższej trasie jest korzystne.
Innym wartym rozważenia rozwiązaniem jest Swiss Travel Pass Flex. Pozwala on na swobodne podróżowanie pociągami, autobusami i statkami w wybrane dni. Przykładowo, 3-dniowa wersja biletu w 2. klasie dla osoby dorosłej to wydatek 279 CHF, a w 1. klasie 445 CHF. Oferuje on również bezpłatny wstęp do ponad 500 muzeów i zniżki na kolejki górskie.
Czym różni się podróż pociągiem panoramicznym od regionalnego?
Wiele osób zadaje sobie pytanie, czy dopłacać do ekskluzywnego składu. Odpowiedź zależy od twoich oczekiwań. Zarówno nowoczesny Bernina Express, jak i zwykły pociąg regionalny Kolei Retyckich pokonują tę samą, malowniczą trasę, mijając identyczne wiadukty i lodowce. Czas przejazdu na danym odcinku jest również bardzo zbliżony.
Różnica tkwi w doświadczeniu. Wagon panoramiczny gwarantuje wygodne, skórzane fotele z regulacją, przeszklony dach zapewniający niezakłócony widok na szczyty oraz klimatyzację. Do dyspozycji pasażerów jest minibar serwujący lokalne przekąski i napoje, a na każdym siedzeniu czeka bezpłatny przewodnik turystyczny. Całości dopełnia cyfrowy audioprzewodnik, który w 6 językach opowiada o historii i geografii mijanych miejsc, oraz możliwość zdobycia pamiątkowego certyfikatu na dworcach w Chur, St. Moritz lub Tirano.
W pociągu regionalnym warto celowo wybrać starszy wagon, ponieważ w przeciwieństwie do panoramicznego, jego okna są otwierane, co pozwala na wykonywanie zdjęć bez refleksów świetlnych i załamań na szybie.
Wybierając skład lokalny, zyskujesz też większą elastyczność. Nie obowiązują w nim sztywne miejscówki, dzięki czemu możesz wysiąść na dowolnej stacji, aby zrobić sobie dłuższą przerwę na przykład na stacji Alp Grüm, a następnie kontynuować podróż kolejnym pociągiem. To idealne rozwiązanie dla osób, które chcą zwiedzać we własnym tempie, bez pośpiechu narzuconego rozkładem ekspresu.
Jak najwygodniej rozpocząć przygodę czerwonym pociągiem?
Naturalnym punktem startowym dla turystów przybywających z Polski jest włoskie Tirano, gdzie znajdują się dwa dworce kolejowe stojące obok siebie. Jeden obsługuje połączenia włoskiego przewoźnika Trenitalia z Mediolanu, a drugi należy do Kolei Retyckich i to właśnie z niego odjeżdża pociąg do Szwajcarii. Najlepszą strategią jest przyjazd do miasteczka dzień wcześniej i nocleg w jednym z przytulnych hoteli, aby od rana, bez stresu, wyruszyć w trasę.
Dla tych, którzy wolą gotowe rozwiązania, firmy turystyczne organizują wycieczki jednodniowe z Mediolanu. Program takiej wycieczki zazwyczaj obejmuje przejazd autokarem do Tirano, czas wolny, a następnie podróż pociągiem regionalnym do St. Moritz. Tam, po około 1,5-godzinnym spacerze po ekskluzywnym kurorcie, uczestnicy wracają autokarem, podziwiając po drodze malowniczą Przełęcz Maloja. To wygodna opcja, choć nieco droższa od samodzielnego planowania.
Jeśli ruszasz z głębi Szwajcarii, bazą wypadową może być średniowieczne Chur, najstarsze miasto kraju. Stamtąd, wczesnym rankiem, wyruszysz w kierunku południowym, by po południu dotrzeć do słonecznego Tirano.
Jakie udogodnienia oferuje ekspres alpejski?
Komfort podczas kilkugodzinnej podróży jest priorytetem. Wszystkie składy są klimatyzowane, a na pokładzie dostępne jest bezpłatne WiFi. Chociaż pociąg nie posiada wagonu restauracyjnego, obsługa minibaru serwuje ciepłe i zimne napoje oraz regionalne specjały. Pamiętaj, że pociąg jest w pełni przystosowany do potrzeb osób poruszających się na wózkach inwalidzkich.
Planując wyprawę, warto również pamiętać o kwestiach technicznych. Szwajcaria nie należy do Unii Europejskiej, a standardowe pakiety roamingowe mogą nie obowiązywać. Zanim przekroczysz granicę, upewnij się, że masz aktywny pakiet danych u swojego operatora, aby uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek na rachunku.
Czy warto rozważyć autobusowe przedłużenie podróży?
Jeśli po dotarciu do Tirano czujesz niedosyt, możesz kontynuować zwiedzanie. W sezonie wiosenno-letnim, od końca marca do końca października, kursuje specjalny autobus Bernina Express Bus. W ciągu 3 godzin i 10 minut pokonuje on trasę z Tirano do Lugano, jadąc przez włoską Valtellinę i wzdłuż brzegów jeziora Como.
Dzięki temu połączeniu w ciągu jednego dnia możesz doświadczyć niesamowitej zmiany klimatu – od alpejskich szczytów i lodowców, przez słynne winnice, aż po słoneczną, pełną palm promenadę nad Jeziorem Lugano w kulturalnym centrum kantonu Ticino. To doskonała klamra dla całej podróży.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Jak długo trwa pełna trasa czerwonego pociągu z Chur do Tirano?
Pełny przejazd Chur–Tirano zajmuje około 4 godzin i 13 minut, na dystansie 144 km z wieloma tunelami i mostami.
Który fragment trasy jest wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO?
Odcinek Bernina Express od Thusis do Tirano został wpisany na Listę UNESCO jako przykład mistrzowskiej inżynierii kolejowej.
Jakie są główne różnice między pociągiem panoramicznym a regionalnym?
Oba pokonują tę samą trasę, ale wagon panoramiczny oferuje szerszy komfort, przeszklony dach, audioprzewodnik i minibar, natomiast regionalny daje większą elastyczność i otwierane okna do fotografii.
Co warto zobaczyć w trakcie przejazdu za panoramiczną szybą?
Warto zwrócić uwagę na lodowiec Morteratsch, szczyt Piz Bernina, widoki z Alp Grüm oraz charakterystyczne konstrukcje jak wiadukt Landwasser i spiralny wiadukt Brusio.
Czy rezerwacja miejscówki jest obowiązkowa i jak szybko trzeba ją kupić?
Tak, rezerwacja miejsca jest obowiązkowa i przypisana do konkretnego połączenia; w sezonie letnim miejsca przy oknach wyprzedają się nawet na kilka miesięcy, więc warto rezerwować z dużym wyprzedzeniem.
Ile kosztuje bilet na trasie Chur–Tirano i jaka jest opłata za miejscówkę w sezonie letnim?
Bilet w 2. klasie Chur–Tirano zaczyna się od 66 CHF, a opłata za miejscówkę latem wynosi 36 CHF.
Jak można obniżyć koszty podróży, jeśli planuje się więcej przejazdów tego samego dnia?
Opłaca się kupić Saver Day Pass z SBB, który pozwala na nielimitowane przejazdy lokalne za dzień i wymaga dopłaty tylko za rezerwację miejsca w panoramicznym pociągu.
Czy pociąg jest przystosowany dla osób z niepełnosprawnościami i co jest dostępne na pokładzie?
Tak, składy są przystosowane dla osób na wózkach; dodatkowo oferują klimatyzację, bezpłatne WiFi i serwis minibaru z przekąskami.