Masz ochotę zacząć przygodę z padlem, ale gubisz się w przepisach? W tym tekście znajdziesz proste wyjaśnienia reguł gry. Dowiesz się też, jaki sprzęt wybrać i jak zachowywać się na korcie, żeby gra była przyjemna i bezpieczna.
Co to jest padel i na czym polega gra?
Padel to gra rakietowa, która powstała w latach 60. w Meksyku, a ogromną popularność zdobyła w Hiszpanii i krajach Ameryki Południowej. Dziś bardzo szybko rozwija się także w Polsce, bo łączy elementy tenisa i squasha, a jednocześnie nie wymaga perfekcyjnej techniki na starcie. Gra się zawsze w parach, więc już od pierwszego treningu wchodzi mocny czynnik zabawy i współpracy.
Zasady gry w padla są prostsze niż może się wydawać z oficjalnego regulaminu Międzynarodowej Federacji Padla (FIP). Punktacja jest taka jak w tenisie, kort przypomina squashownię, a wymiany często trwają długo dzięki możliwości odbijania piłki od ścian. Dzięki temu początkowe mecze są dynamiczne, ale jednocześnie nie aż tak wyczerpujące jak szybki squash w singlu.
Jak wygląda kort do padla i siatka?
Kort do padla ma dokładnie 10 metrów szerokości i 20 metrów długości. Na środku znajduje się siatka, która dzieli boisko na dwie równe połowy. Obie strony kortu muszą być idealnie symetryczne pod względem linii i nawierzchni, co dla początkujących jest ważne choćby z powodu nauki orientacji na boisku.
Linie mają szerokość 5 cm i są białe lub czarne, tak aby dobrze odcinały się od koloru podłoża. W odległości 6,95 m od siatki znajdują się linie serwisowe, a strefa między nimi a siatką jest przecięta na pół linią centralną, która wystaje 20 cm za linię serwisową. Do gry w padla wymagana jest wolna przestrzeń co najmniej 6 metrów nad kortem bez żadnych przeszkód.
Ściany i ogrodzenie
Najbardziej charakterystyczny element padla to ściany i ogrodzenie wokół kortu. Tyły i część boków wykonane są zazwyczaj ze szkła, pozostałe fragmenty z metalowej siatki. Te elementy nie są tylko zabezpieczeniem, ale pełnoprawną częścią gry – piłka może się od nich odbijać po tym, jak dotknie podłoża.
Wewnętrzna strona ogrodzenia, szklane panele, a także siatka i słupki liczą się jako „części kortu”. Oznacza to, że wiele wymian rozgrywa się z wykorzystaniem ścian, a piłka pozostaje w grze nawet wtedy, gdy już dawno minęła cię w polu i odbije się od tylnej szyby za twoimi plecami.
Siatka
Siatka w padlu ma długość 10 metrów. Na środku powinna mieć wysokość 88 cm, a przy słupkach 92 cm, z tolerancją do 5 mm. Wisi na metalowej linie o średnicy do 1 cm, a całość przykryta jest białą taśmą o szerokości 5–6,3 cm, pod którą biegnie przewód napinający.
Siatka powinna szczelnie wypełniać przestrzeń między słupkami a podłożem. Nie może być żadnych luk, przez które piłka mogłaby się przecisnąć pod spodem lub po bokach. Jednocześnie nie napina się jej „na kamień” – ma być napięta, ale nie do granic możliwości, by zachować prawidłowy kozioł piłki po taśmie.
Jaki sprzęt do padla wybrać na start?
Sprzęt do padla różni się od tego używanego w tenisie i squashu. Dobra wiadomość jest taka, że na pierwsze treningi często wystarczy wypożyczona rakieta i piłki klubowe. Warto jednak wiedzieć, z czego korzystasz i jak dobrać własny zestaw.
Piłka do padla
Oficjalnie w turniejach używa się piłek zatwierdzonych przez FIP. To gumowa kulka w kolorze białym lub żółtym o średnicy między 6,35 a 6,77 cm i masie 56,0–59,4 g. Na pierwszy rzut oka przypomina klasyczną piłkę tenisową, ale ma inne ciśnienie i charakterystykę lotu.
Piłka spuszczona z wysokości 2,54 m na twardą powierzchnię powinna odbić się na wysokość 135–145 cm, a wewnętrzne ciśnienie mieści się w przedziale 4,6–5,2 kg na 2,54 cm². W praktyce oznacza to nieco wolniejszy lot i dłuższy czas reakcji. Dla początkujących to duże ułatwienie, bo wymiany są czytelniejsze i mniej „nerwowe” niż przy typowej piłce tenisowej.
Rakieta do padla
Rakieta do padla nie ma naciągu. Główka wykonana jest z kompozytu z otworami, a całość przypomina masywną, płaską łopatkę. Maksymalna długość rakiety (główka + rękojeść) to 45,5 cm, szerokość główki do 26 cm, a grubość do 38 mm. Powierzchnia uderzeniowa jest płaska, gładka albo szorstka, ale zawsze perforowana.
Otwory w części centralnej mają średnicę 9–13 mm i nie mogą znajdować się bliżej niż 4 cm od krawędzi. Rękojeść ma zwykle maksymalnie 20 cm długości, a na jej końcu zamocowany jest obowiązkowy pasek na nadgarstek o długości do 35 cm. Podczas gry musisz mieć ten pasek założony na rękę – to wymóg bezpieczeństwa, który zapobiega wypadnięciu rakiety i uderzeniu kogoś na korcie.
Rakieta do padla musi mieć sznurek na nadgarstek, a jego użycie jest obowiązkowe w trakcie każdej wymiany.
Jak działa punktacja w padlu?
Punktacja w padlu jest identyczna jak w tenisie. Dla wielu osób, które miały już kontakt z kortem, to ogromne ułatwienie. Jeśli nigdy nie grałeś w tenisa, wystarczy kilka gemów, żeby się przyzwyczaić do specyficznego liczenia.
Gemy i sety
W każdym gemie kolejne wygrane piłki liczy się jako 15, 30, 40, a potem gem. Przy wyniku 40:40 mamy tzw. równowagę. Od tego momentu jedna para musi wygrać dwa kolejne punkty z rzędu. Pierwszy punkt po równowadze nazywa się przewagą. Jeśli zespół z przewagą wygra następną wymianę, zdobywa gema. Gdy go straci – wracamy do równowagi.
Standardowo mecz padla gra się do dwóch wygranych setów. Set trwa do momentu, w którym jedna para zdobędzie 6 gemów z przewagą dwóch gemów. Typowe wyniki to 6:4 czy 7:5. Przy stanie 6:6 rozgrywa się tie-break, który decyduje o losach seta.
Zasada złotego punktu
W wielu amatorskich ligach i turniejach stosuje się wariant „złotego punktu”. Przy wyniku 40:40 nie gra się wtedy na przewagi. O wyniku gema decyduje jedna wymiana. Odbierająca para wybiera, na którego zawodnika ma pójść serwis, a zwycięzca tej piłki wygrywa całego gema. To przyspiesza rozgrywkę i dodaje sporo emocji w końcówkach.
Tie-break
W tie-breaku punkty liczy się w prosty sposób: 1, 2, 3 i tak dalej. Wygrywa drużyna, która jako pierwsza zdobędzie 7 punktów z przewagą dwóch. Jeśli zrobi się 6:6, gra się dalej, aż któraś para odskoczy na dwa punkty, więc wyniki mogą brzmieć 8:6, 9:7, 10:8 i podobnie.
Serwis w tie-breaku ma swoisty porządek. Najpierw serwuje jeden gracz (tylko raz) z prawej strony. Potem dwa kolejne punkty serwuje przeciwnik, zmieniając stronę na lewą, i od tej pory gracze wykonują po dwa serwisy na zmianę. Po każdych sześciu punktach następuje zmiana stron kortu. W kolejnym secie pierwszy serwuje zawodnik z pary, która nie rozpoczynała tie-breaka.
Jak serwować i rozgrywać akcje w padlu?
Dobrze wykonany serwis to połowa komfortu gry w padla. Dla początkujących dużym plusem jest to, że zagrywka jest z dołu i po koźle, więc dużo łatwiej ją opanować niż tenisowy serwis nad głową.
Zasady serwisu
Serwujący musi stanąć oboma stopami za linią serwisową, między wyobrażonym przedłużeniem linii centralnej a boczną ścianą. W tej strefie pozostaje aż do momentu uderzenia piłki. Żadna część stopy nie może dotknąć linii serwisowej ani przedłużenia linii środkowej.
Przed uderzeniem gracz odbija piłkę o kort w swoim „serwis boxie”, a następnie uderza ją rakietą z wysokości nie wyższej niż poziom talii. Przynajmniej jedna stopa musi mieć kontakt z podłożem w chwili uderzenia. Pierwszy serwis w gemie wykonuje się zawsze z prawej strony, na pole po przekątnej. Kolejny punkt serwuje się z lewej strony, znów po przekątnej, i tak na zmianę przez cały gem.
Warto też zapamiętać, że:
- serwujący ma do dyspozycji dwa serwisy przy każdym punkcie,
- zawodnik nie może biegać ani skakać podczas zagrywki, dozwolone są jedynie drobne korekty stóp,
- piłka przy serwisie nie może po koźle dotknąć metalowego ogrodzenia zanim minie siatkę i wyląduje w polu serwisowym,
- jeśli serwis wykonano z niewłaściwej strony, ale akcja się toczyła, punkty pozostają ważne, a błąd poprawia się przy następnym serwisie.
Jeżeli serwujący popełni błąd przy pierwszym serwie (np. piłka ląduje w siatce lub poza polem), ma prawo do drugiej próby. Gdy pomyli się dwa razy z rzędu, traci punkt. Serwujący nie może też na siłę przyspieszać gry, jeśli odbierający wyraźnie nie jest gotowy, ale gracz przyjmujący powinien trzymać rytm serwującego i nie przedłużać przygotowań.
Return i gra w polu
Odbierający musi poczekać, aż piłka po serwisie odbije się przynajmniej raz od kortu w polu serwisowym. Może odgrywać wolejem, po koźle lub po odbiciu od ściany, ale nie może przyjąć piłki z powietrza przed pierwszym odbiciem. Jeżeli piłka trafi w zawodnika lub jego rakietę zanim dotknie podłoża, punkt przyznawany jest drużynie serwującej.
Podczas wymian piłka może się odbić o kort tylko raz po każdej stronie. Po tym koźle może dotknąć ścian lub metalowego ogrodzenia – wtedy wciąż jest w grze. Strata punktu następuje, gdy piłka odbije się drugi raz od podłoża po tej samej stronie, uderzy w zawodnika, w rakietę poza uchwytem, w ogrodzenie po jego stronie przed przejściem nad siatką albo wyleci poza obrys kortu bez możliwości legalnego zagrania.
W padlu piłka jest w grze od prawidłowego serwisu aż do momentu, w którym ktoś popełni błąd lub padnie czyste zwycięskie uderzenie.
Typowe błędy początkujących
Na starcie wiele pomyłek wynika z nieznajomości detali. Często pojawiają się sytuacje, w których zawodnik próbuje uderzyć piłkę, która jeszcze nie przeszła na jego stronę nad siatką. Uderzenie takiej piłki „przed siatką” oznacza stratę punktu. Inny błąd to próba odbicia piłki o ścianę przeciwnika zanim dotknie ona kortu po jego stronie – takie zagranie też nie jest uznawane.
Do częstych przewinień należą także: podwójne uderzenie rakietą w jednym ruchu, zagranie piłki rakietą wypuszczoną z ręki czy kontakt ciała z siatką w czasie wymiany. Dla sędziego to jasny sygnał do przyznania punktu przeciwnikom.
Jakie są zasady zachowania na korcie i etykieta w padlu?
Nawet rekreacyjna gra w padla opiera się na jasnych zasadach fair play. Dzięki nim mecze przebiegają płynnie, bez niepotrzebnych sporów i z zachowaniem bezpieczeństwa dla wszystkich na korcie.
Mecze rozpoczynają się zgodnie z harmonogramem. Zawodnik lub para, która nie stawi się gotowa do gry w ciągu 10 minut od wyznaczonej godziny, może przegrać mecz walkowerem, chyba że opóźnienie wynika z tzw. siły wyższej zaakceptowanej przez sędziego. Gra powinna toczyć się w sposób ciągły, bez sztucznego wydłużania przerw.
Czas przerw i zmiany stron
Między punktami przysługuje przerwa do 20 sekund. Na zmianę stron kortu masz zazwyczaj 90 sekund, a na przerwę po secie 120 sekund. W pierwszym gemie seta i w czasie tie-breaka zmiana stron odbywa się „w biegu”, bez dodatkowego odpoczynku. Podczas tie-breaka na zmianę stron (po każdych 6 punktach) przewidziano 20 sekund.
Wymiana odzieży, naprawa buta czy rakiety jest możliwa, ale tylko w uzasadnionych sytuacjach – wtedy sędzia może przyznać dodatkowy czas. Jeśli mecz przerwie deszcz, awaria oświetlenia czy inny incydent, po powrocie na kort zawodnicy mają prawo do krótkiej rozgrzewki: brak rozgrzewki przy przerwie do 5 minut, 3 minuty przy przerwie 6–20 minut i 5 minut, gdy przerwa trwa dłużej niż 20 minut.
Warto też znać orientacyjny schemat rozgrzewki po przerwie:
- Sprawdzenie nawierzchni i odbicia piłki.
- Kilka lekkich wymian z tyłu kortu.
- Parę wolejów i smashy przy siatce.
- Próbne serwisy z obu stron.
Strój, zachowanie i kary
Na korcie obowiązują pełne stroje sportowe i buty przeznaczone do gry na danej nawierzchni. Nie dopuszcza się gry w koszulkach bez rękawów czy strojach kąpielowych. W turniejach często zaleca się, by partnerzy z jednej pary grali w podobnych barwach, choć nie jest to warunek konieczny.
Zachowanie na korcie musi być kulturalne. Wulgaryzmy, agresywne gesty, uderzanie rakietą w siatkę, ściany czy ogrodzenie, a także celowe wybijanie piłek w widzów lub przeciwników są traktowane jako wykroczenia. Obowiązuje prosta tabela kar: pierwsze przewinienie to ostrzeżenie, drugie – ostrzeżenie ze stratą punktu, trzecie – ostrzeżenie połączone z dyskwalifikacją. W skrajnych przypadkach rażącej agresji sędzia może natychmiast wykluczyć zawodnika z meczu i całego turnieju.
Trener lub osoba towarzysząca także musi zachować kulturę – za jego zachowanie kara może spaść bezpośrednio na zawodnika.
Gracze nie mogą samowolnie opuszczać powierzchni gry w trakcie meczu i rozgrzewki bez zgody sędziego. Porady trenerskie są dozwolone w wyznaczonych przerwach, na przykład między gemami czy setami. Zawodnicy, którzy wystąpili w finale turnieju, zwykle mają obowiązek udziału w ceremonii dekoracji, chyba że uniemożliwia im to kontuzja lub inny uzasadniony powód.
